V Kongres – Rzeźba w przestrzeni publicznej

V Kongres RZEŹBA W PRZESTRZENI PUBLICZNEJ 14–15 października 2026 roku Organizator: Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku Współorganizator: Muzeum Narodowe w Szczecinie Partnerzy: Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, „Architektura i Biznes” 🎟️ Wstęp wolny Obowiązuje rejestracja w dniu wydarzenia (na każdy dzień oddzielnie). Liczba miejsc ograniczona. Kongres „Rzeźba w przestrzeni publicznej” stanowi jedną z najważniejszych w Polsce platform refleksji nad historią, teorią i praktyką rzeźby w przestrzeni publicznej. Ma charakter otwartego, interdyscyplinarnego spotkania, łączącego perspektywy badawcze, kuratorskie, artystyczne i praktyczne. Dopełnieniem części teoretycznej są wydarzenia towarzyszące o charakterze artystycznym. Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku tworzy to wydarzenie od 2022 roku, początkowo pod nazwą „Rzeźba wszędzie?”. Przygotowywane jest ono w ramach wieloletniego, inwestycyjnego programu własnego, dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i uruchomionego w 2021 roku. Program grantowy CRP to obecnie najważniejszy ogólnopolski instrument finansowania realizacji rzeźbiarskich w przestrzeni publicznej. V edycję Kongresu przygotowujemy w odnowionej w 2025 roku formule, we współpracy z partnerem instytucjonalnym i przy jego merytorycznym udziale. Wydarzenie pozwala na analizę efektów programu inwestycyjnego w Polsce w połączeniu z szeroką perspektywą międzynarodową. 14 października 2026 roku Moderacja: Bartłomiej Struzik, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, kierownik Katedry Projektowania Architektoniczno-Rzeźbiarskiego oraz prorektor ASP w Krakowie Pierwszy dzień Kongresu poświęcony będzie refleksji nad relacją między rzeźbą a przestrzenią publiczną – rozumianą jako dynamiczne pole znaczeń, spotkań, negocjacji i przemian. Tego dnia w programie łączymy perspektywę autorskich strategii artystycznych oraz przykłady konkretnych realizacji rzeźbiarskich z analizą ekspercką. Tworzymy w ten sposób wielogłosowe wprowadzenie do problematyki ujętej ogólnym hasłem: „Rzeźba w przestrzeni publicznej jako sztuka kontekstu”. Pierwsza cześć wydarzenia pt. „Autorskie strategie twórcze i dialog z kontekstem” będzie miała charakter prezentacji autorskich praktyk rzeźbiarskich i wybranych realizacji w przestrzeni publicznej. Prezentacje te będą stanowić punkt odniesienia i kontekst rozmowy ekspertów. W programie pierwszego dnia Kongresu przewidziano pięć wystąpień poświęconych autorskim strategiom pracy twórczej oraz sposobom budowania dialogu z kontekstem. W tej części wydarzenia głos zabiorą uznani twórcy, reprezentujący różne pokolenia, różne środowiska artystyczne i techniki twórcze. Będą to Xawery Wolski i Jerzy Kędziora, Agata Agatowska, Jan Szczypka oraz Jerzy Lipczyński. Twórcy w swoich prezentacjach podejmą próbę odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób współczesna rzeźba w przestrzeni publicznej wykracza poza tradycyjne rozumienie autonomicznego obiektu sztuki, stając się praktyką relacyjną współtworzącą znaczenia miejsca, wpływającą na jego odbiór i inicjującą społeczne zaangażowanie i dyskusje. W każdym wystąpieniu ukazany zostanie odmienny model pracy z rzeźbą i jej kontekstem – od kameralnych interwencji, subtelnie wpisujących się w istniejącą tkankę przestrzeni, po realizacje świadomie ją przekształcające. Wspólnym mianownikiem prezentacji będzie refleksja nad rolą rzeźby jako narzędzia interpretowania i redefiniowania przestrzeni wspólnej. Drugi moduł pierwszego dnia Kongresu pt. „Sztuka kontekstu – rzeźba w przestrzeni publicznej jako czynnik przemiany miejsca” to rozmowa zaproszonych ekspertek i ekspertów, która będzie poświęcona analizie wpływu współczesnej rzeźby na przestrzeń publiczną – rozumianą nie tylko jako tło ekspozycji, lecz także jako aktywny komponent znaczeń, relacji społecznych i doświadczeń użytkowników. Uczestnikami dyskusji będą: Paulina Kurc-Maj (dyrektorka Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku), Anna Maria Leśniewska (Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Szkoła Filmowa w Łodzi), rzeźbiarka Grażyna Jaskierska-Albrzykowska (Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu) oraz architekt Anna Maria Wierzbicka (Politechnika Warszawska). Program wydarzeń towarzyszących pierwszego dnia Kongresu obejmuje projekcję krótkometrażowego filmu „Dziwny deszcz” według scenariusza i w reżyserii Karoliny Breguły oraz spotkanie z Weroniką Fibich i Rafałem Foremskim, współkuratorami interdyscyplinarnego projektu SzczODRA. Oba wydarzenia odbędą się w Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. 15 października 2026 roku Moderacja: Jarosław Lubiak, zastępca dyrektora ds. naukowych Muzeum Narodowego w Szczecinie W drugim dniu Kongresu skupimy się na roli sztuki w przestrzeni publicznej w kontekście ekologicznej i społecznej transformacji miast. W centrum dyskusji znajdzie się problem wzajemnego oddziaływania – rezonowania – dzieła i kontekstu: krajobrazowego, architektonicznego, urbanistycznego oraz społecznego. Zaproszeni kuratorzy, artyści i inni twórcy kultury oraz przedstawiciele nauk humanistycznych podejmą próbę odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób interwencje artystyczne w przestrzeni publicznej mogą prowadzić do jej przewartościowania – estetycznego, funkcjonalnego i symbolicznego. Kluczowe pytania wyznaczające kierunek dyskusji obejmują m.in. kwestie tego, w jakim stopniu współczesna rzeźba w przestrzeni publicznej może kreować tożsamość miejsca – czy ją wzmacnia, czy raczej przekształca lub destabilizuje; gdzie przebiega granica między autonomią wypowiedzi artystycznej a ingerencją w przestrzeń i wrażliwość wspólną; jakie odpowiedzialności spoczywają na artystkach i artystach oraz instytucjach publicznych w procesie wprowadzania sztuki do przestrzeni miejskiej lub krajobrazu. Współczesne miasta, w obliczu zmian klimatycznych i destabilizacji ekosystemów, stają wobec konieczności ponownego przemyślenia relacji pomiędzy mieszkańcami, środowiskiem naturalnym i instytucjami kultury. Szczególny charakter Szczecina – miasta o unikatowym potencjale, wynikającym z położenia na styku lądu i wody, w obrębie złożonego układu hydrologicznego Międzyodrza – stanie się tłem dla refleksji nad relacjami między sztuką, procesami urbanizacyjnymi i wyzwaniami ekologicznymi. Pierwszy panel tego dnia pt. „Jak sztuka zmienia miasta? Formy sztuki publicznej”, w którym weźmie udział międzynarodowe grono kuratorów: Rael Artel (niezależna kuratorka, Tallinn), Orlando Maaike Gouwenberg (Sonsbeek Art Projects), Kati Kivinen (HAM Helsinki Art Museum) i Joanna Warsza (Stadtkuratorin Hamburg) poświęcony będzie analizie wybranych modeli sztuki publicznej rozwijanych w miastach Europy Północnej. Przedstawione zostaną praktyki wykorzystujące eksperymentalne strategie kuratorskie, integrujące funkcje artystyczne i ekologiczne oraz rozwijające partycypacyjne modele współtworzenia przestrzeni publicznej. Omawiane w pierwszej części studia przypadków stanowić będą punkt wyjścia dla panelu dyskusyjnego „Jakiej sztuki publicznej potrzebujemy?”, podczas którego przedstawiciele środowisk artystycznych, akademickich i kuratorskich podejmą refleksję nad kierunkami rozwoju miasta oraz rolą sztuki publicznej w kształtowaniu jego przyszłości. W dyskusji panelowej udział wezmą: Eulalia Domanowska (Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie), Karolina Izdebska (Uniwersytet Szczeciński) oraz Monika Szpener (Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie). Zakorzeniona w lokalnym kontekście Szczecina dyskusja będzie zmierzała do sformułowania szerszych wniosków dotyczących potencjału sztuki publicznej w prototypowaniu i testowaniu rozwiązań wspierających rozwój miast XXI wieku. Program wydarzeń towarzyszących drugiego dnia Kongresu obejmuje rejs statkiem Odra Queen, połączony z wykładem performatywnym przeprowadzonym przez kolektyw Centrum Centrum – Łukasza Jastrubczaka i Małgorzatę Mazur.